دکتر حسین امامی

تصمیم گرفتم پاسخ هایی که برای دانشجویانی که برای مصاحبه پایان نامه و رساله دکتری شان مکتوب جواب می دهم را من بعد در اینجا به اشتراک بگذارم. چون حداقل از این طریق است که زمانی که برای پاسخگویی و تایپ آن انجام می دهم بازنشر شود. شاید سوال و جوابش به کار عزیزان دیگری بیاید. چون عملا در یک پایان نامه، محبوس دانشگاه می شود.

در ادامه به سوالاتی پاسخ داده ام که مربوط به رساله دکتری رشته ارتباطات است. موضوع رساله مربوط به شکل‌گیری، استقرار، چالش‌ها، راهبردها و پیامدهای روابط عمومی مبتنی بر هوش مصنوعی مولد در سازمان‌های دولتی است.

گفتگو با دکتر حسین امامی درباره پیاده سازی هوش مصنوعی در روابط عمومی

از نظر شما چه عواملی باعث شده است سازمان‌های دولتی ایران به سمت استفاده از هوش مصنوعی مولد در روابط عمومی حرکت کنند؟

1. تب هوش مصنوعی یا همان موج رسانه‌ای باعث شد مدیران دولتی برای عقب نماندن از بقیه و پزِ مدرن بودن، سریعاً به این سمت حرکت کنند.
2. جذابیت سرعت و بازدهی بالا که در نمونه‌های خارجی دیدند، آن‌ها را وسوسه کرد تا کارهای زمان‌بر روابط عمومی را به این ابزارها بسپارند.
3. فشار افکار عمومی و کارمندان جوان‌تر داخل سازمان هم که این ابزارها را می‌شناختند، مدیران را مجبور به پذیرش این تحول کرد.
4. تصور اشتباه از میان‌بر زدن باعث شد فکر کنند هوش مصنوعی بدون نیاز به زیرساخت خاصی، می‌تواند یک‌شبه تمام مشکلات ارتباطی‌شان را حل کند.
5. جایگزین کردن کمبود نیروی متخصص با ابزارهای آماده، دلیل دیگری بود که وقتی سرعت کار AI را دیدند، شیفته‌اش شدند.

چه مشکلات، نیازها یا تغییراتی در محیط ارتباطی و رسانه‌ای سازمان‌های دولتی، زمینه حرکت به سمت روابط عمومی مبتنی بر هوش مصنوعی مولد را ایجاد کرده است؟

1. شکاف عمیق اعتماد و بحران‌های مرجعیت رسانه‌ای باعث شده سازمان‌های دولتی برای دیده شدن روایت‌هایشان، محتاج تولید انبوه، جذاب و چندرسانه‌ای باشند تا در شلوغی بازار پیام گم نشوند.
2. تغییر الگوی مصرف رسانه‌ای مردم از خبرگزاری‌های رسمی به سمت شبکه‌های اجتماعی، روابط عمومی‌ها را مجبور کرده که سبک نوشتن و فرمت پیام‌های خود را عوض کنند.
3. تمایل روابط عمومی ها و رسانه ها به استفاده از محتوای بصری که جذابیت بیشتری برای مخاطب نسبت به محتوای متنی دارد.
4. افزایش شایعات و اخبار جعلی در شبکه های اجتماعی نیاز به ابزارهای هوشمندی را ایجاد کرده که بتوانند در لحظه، پایش، تحلیل و پاسخ‌دهیِ سریع و ضدیخ‌زدگی خبری داشته باشند.

مهم‌ترین عامل یا محرک شکل‌گیری روابط عمومی مبتنی بر هوش مصنوعی مولد در سازمان‌های دولتی ایران چیست و چرا؟

به نظرم کارمند فکر می کند هوش مصنوعی با کیفیت بهتر و خلاقانه تر و نگاهی جدیدتر می تواند محتوا تولید کند. لذا نگرانی سرعت در انتشار خبر برای مدیریت افکار عمومی و عقب ماندن از روایت اول مهمترین عامل است.

چه ویژگی‌ها و شرایطی در سازمان‌های دولتی ایران بر امکان استقرار روابط عمومی مبتنی بر هوش مصنوعی مولد تأثیر می‌گذارند؟

1. وقتی ابزارهای اصلی هوش مصنوعی دسترسی کاربران با آی‌پی ایران را مسدود می‌کنند، سازمان‌های دولتی با یک مانع بزرگ بیرونی مواجه می‌شوند که فراتر از کنترل داخلی آن‌هاست و استقرار سیستماتیک را سخت می‌کند.
2. سازمان‌های دولتی به دلیل نداشتن حساب‌های بین‌المللی و بودجه ارزی، به سمت ابزارهای رایگان کشیده می‌شوند، اما قوانین سفت‌و‌سخت محرمانگی در این سازمان‌ها، استفاده از ابزارهای رایگانِ بدون پشتوانه امنیتی را به یک ریسک بزرگ تبدیل می‌کند.

فرهنگ سازمانی، ساختار اداری، منابع انسانی و زیرساخت‌های فناوری چه نقشی در شکل‌گیری و اجرای روابط عمومی مبتنی بر هوش مصنوعی مولد دارند؟

در فرهنگ سازمانی سازمان باید فضای یادگیری، آزمون و خطای کنترل‌شده و پذیرش تغییر داشته باشد.

1. ساختارهای هرمی و سلسله‌مراتبی شدید که برای تایید یک متن ساده فرآیندهای طولانی دارند، عملاً سرعت و پویایی هوش مصنوعی مولد را نابود می‌کنند
2. کارمندان نباید صرفاً مصرف‌کننده منفعل ابزارها باشند.آموزش ببینند. نظارت کنند. جنبه های اخلاقی و مسئولیت انسانی را بدانند.
3. بدون داشتن پهنای باند مناسب، سرورهای بومی قدرتمند و ابزارهای ایمن برای پایش داده‌ها، استقرار سیستماتیک غیرممکن است. تکیه بر ابزارهای رایگان و واسطه‌های ناپایدار برای دور زدن تحریم‌ها و فیلترینگ، امنیت داده‌های حاکمیت را به خطر می‌اندازد و پیوستگی کار روابط عمومی را مختل می‌کند.

شرایط محیطی، قانونی، اقتصادی و فناورانه ایران چگونه بر طراحی و اجرای روابط عمومی مبتنی بر هوش مصنوعی مولد تأثیر می‌گذارند؟

1. سایه سنگین خطای ۴۰۳ و تحریم‌های بین‌المللی از یک سو و محدودیت‌های اینترنت داخلی (فیلترینگ) از سوی دیگر، ثبات فنی را از بین می‌برند.
2. در ساختار دولتی ایران، هنوز قوانین و نظام‌نامه‌های شفافی برای مالکیت فکری، کپی‌رایت ابزارهای مولد و حریم خصوصی داده‌ها تدوین نشده است.
3. به دلیل نبود امکان پرداخت بین‌المللی و خرید اشتراک‌های تجاری (Premium)، سازمان‌ها به سمت ابزارهای عمومی و رایگان سوق داده می‌شوند. این ابزارها با اتمام زودهنگام ظرفیت و سهمیه روزانه، عملاً پیوستگی عملیاتی روابط عمومی را در پروژه‌های بزرگ یا جریان‌های خبری مداوم مختل می‌کنند.
4. در محیط رسانه‌ای ایران، سرعت بالای گردش شایعات در شبکه‌های اجتماعی و مطالبه مردم برای پاسخگویی سریع، به همراه یک تب همگانی برای استفاده از نام هوش مصنوعی، مدیران را برای استقرار این فناوری تحت فشار قرار می‌دهد؛ جریانی که اگر با آموزش فرمول‌نویسی (پرامپت‌نویسی تخصصی) کارکنان همراه نشود، خروجی‌هایی کلیشه‌ای و فاقد عمق تولید خواهد کرد.

چه عواملی می‌توانند اجرای روابط عمومی مبتنی بر هوش مصنوعی مولد را در سازمان‌های دولتی ایران تسهیل یا محدود کنند؟

1. تسهیل کننده:
   1. 1. اسناد بالادستی مانند دستورالعمل نحوه استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی توسط شورای اطلاع رسانی دولت
      2. و همچنین اتصال اتوماسیون اداری به هوش مصنوعی داخلی سازمان
2. محدودیتهای امنیتی، حراستی فیلترینگ، عدم امنیت داده‌ها و محدودیت اعتبار ابزارهای رایگان

مقاومت سازمانی، نگرش مدیران و کارکنان و مسائل امنیتی، اخلاقی و حقوقی چه تأثیری بر اجرای این رویکرد دارند؟

مدیران ارشد اغلب دچار دوگانگی هستند؛ از یک سو شیفته تب رسانه‌ای و پز مدرن بودن هوش مصنوعی هستند، اما از سوی دیگر به دلیل تفکر محافظه‌کارانه و عادت به کنترل صددرصدی محتوا، از غیرقابل‌پیش‌بینی بودن خروجی‌های AI می‌ترسند. این نگرش باعث می‌شود پیاده‌سازی سیستم در حد یک ابزار تزئینی باقی بماند و اجازه ورود به بخش‌های حیاتی و استراتژیک را پیدا نکرد.

چه عوامل پیش‌بینی‌نشده یا بیرونی ممکن است بر موفقیت یا عدم موفقیت اجرای روابط عمومی مبتنی بر هوش مصنوعی مولد تأثیر بگذارند؟

خطاهای پیش‌بینی‌نشده فنی در درک درست از بافت فرهنگی، سیاسی و مذهبی جامعه ایران توسط ابزارهای مولد، می‌تواند منجر به خروجی‌های نامناسب یا توهین‌آمیز شود و یک بحران امنیتی یا اجتماعی جدید برای سازمان دولتی ایجاد کند.

برای استقرار روابط عمومی مبتنی بر هوش مصنوعی مولد در سازمان‌های دولتی ایران، چه راهبردها و اقداماتی باید اتخاذ شود؟

اینکه سازمان فکر کند به هر کارمند یا هر بخش روابط عمومی یا حتی بخشهای دیگر سازمان، اجازه دهد که برای خودش برود یک هوش مصنوعی متفرقه و رایگان از اینترنت دانلود کند و اطلاعات اداره را داخل آن بریزد، با این امر پیاده سازی هوش مصنوعی در روابط عمومی محقق نشده است.

.به جای این کار، کل سازمان باید یک اتاق دیجیتال بزرگ، امن و مشترک (مثل یک گاوصندوق هوشمند مرکزی) در داخل خود اداره یا روی یک شبکه اینترنتی کاملاً اختصاصی بسازد. تمام ابزارهای هوش مصنوعی و کلان‌داده‌های سازمان داخل این اتاق قرار می‌گیرند. حالا مدیریت می‌آید و به هر بخش، یک «کلید اختصاصی» می‌دهد؛ مثلاً کارمند روابط عمومی با کلید خودش وارد می‌شود و فقط به آن بخش از اطلاعات که برای نوشتن خبر یا جوابیه نیاز دارد دسترسی پیدا می‌کند، بدون اینکه بتواند اسناد محرمانه مالی یا حراستی را ببیند.

به عبارتی دیگر من مخالف جزیره ای عمل کردن هستم که صرفا پیاده سازی در یک واحد باشد. بلکه باید در تمام سازمان به صورت یکپارچه دیده شود روی سرورهای داخلی و امن سازمان

سازمان‌های دولتی برای آماده‌سازی نیروی انسانی، زیرساخت‌ها، فرایندها و ساختار روابط عمومی برای استفاده از هوش مصنوعی مولد چه اقداماتی باید انجام دهند؟

در بخش نیروی انسانی، کارمندان باید از تولیدکنندگان سنتی به هدایت‌کنندگان هوشمند (مهندسان پرامپت) با مهارت‌های جدید و انگیزه کافی تبدیل شوند. در حوزه زیرساخت، استقرار مدل‌های بومی و متن‌باز روی سرورهای داخلی جهت بی‌اثر کردن تحریم‌ها و حفظ امنیت داده‌های حاکمیت الزامی است. از نظر فرآیندها، ابزارهای ارتباطی باید با سامانه‌های درون‌سازمانی یکپارچه شده و مسیر تایید محتوا چابک گردد و در نهایت، در بحث ساختار، تدوین نظام‌نامه حاکمیت هوش مصنوعی و تشکیل تیم‌های واکنش سریع برای مدیریت درلحظه افکار عمومی و تصاحب روایت اول ضروری خواهد بود.

برای مدیریت چالش‌های اخلاقی، حقوقی و امنیتی و حفظ نظارت انسانی بر هوش مصنوعی مولد، چه راهبردهایی باید در سازمان‌های دولتی اتخاذ شود؟

نظارت انسانی که گام اول است. سازمان می تواند همزمان، تدوین یک نظام‌نامه حقوقی و اخلاقی بومی برای تعیین دقیق مسئولیت قانونی اشتباهات ماشین و ممنوعیت مطلق ورود داده‌های محرمانه و اسناد حاکمیتی به بسترهای ابری و رایگان خارجی

استقرار روابط عمومی مبتنی بر هوش مصنوعی مولد چه پیامدهایی برای عملکرد و اثربخشی روابط عمومی سازمان‌های دولتی خواهد داشت؟

هوش مصنوعی مولد می‌تواند روزانه میلیون‌ها کامنت، توییت، پست و خبر در فضای مجازی را پایش کرده و برخلاف ابزارهای سنتی که فقط کلمات کلیدی را می‌شمارند، لحن، کنایه‌ها، نارضایتی‌های پنهان و جهت‌گیری‌های دقیق افکار عمومی را استخراج و دسته‌بندی کند.هوش مصنوعی مولد با تحلیل سریع داده‌های متنی و تصویری موجود در فضای وب، به روابط عمومی‌ها کمک می‌کند تا شبکه‌های انتشار شایعات، اکانت‌های سازمان‌یافته فیک و منبع اصلی هدایت روایت‌های ضدِ دولت را با سرعت بالا شناسایی کنند.

این رویکرد چه تأثیری بر ارتباط سازمان با شهروندان، اعتماد عمومی، شفافیت و رضایت مخاطبان خواهد گذاشت؟

این ابزارها با شنیدن دقیق صدای مردم، می‌توانند ارتباطی سریع، شفاف و کاملاً شخصی‌سازی‌شده با شهروندان بسازند و رضایت آن‌ها را بالا ببرند. اما اگر سازمان به جای حل مشکلات، از داده‌کاوی صرفاً برای توجیه اشتباهاتش استفاده کند، مردم حس می‌کنند با یک ماشین فریبکار روبه‌رو هستند و اعتمادشان را به کل از دست می‌دهند.

استفاده گسترده از هوش مصنوعی مولد چه پیامدهایی برای نقش، جایگاه، مهارت‌ها و آینده کارکنان روابط عمومی در سازمان‌های دولتی خواهد داشت؟

1. نقش کارکنان از وظایف فرساینده و روزمره مانند نوشتن پیش‌نویس اخبار، جوابیه‌ها و گزارش‌های روتین، به سمت ناظر محتوا تغییر می کند.
2. با واگذاری بخش تولید محتوا به هوش مصنوعی، جایگاه روابط عمومی از یک بخش اجرایی و تبلیغاتی به یک مشاور استراتژیک مدیریت ارشد سازمان و بازوی حاکمیت ارتباطی ارتقا پیدا می‌کند که وظیفه‌اش تحلیل کلان‌داده‌های افکار عمومی برای تصمیم‌سازی‌های کلان سازمان است
3. کسانی که در قالب‌های سنتی مقاومت کنند دچار فرسودگی شغلی و حذف تدریجی می‌شوند، اما کسانی که مهارت‌های خود را با فناوری هم‌راستا کنند،