دكتر ابراهيم فياض استاد فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق، دانشكده هاي ارتباطات كشور را از لحاظ مكاتب و مطالعات انتفادي  رايج در زمينه فرهنگ و ارتباطات به سه دسته تقسيم كرده است. هرچند اين تقسيم بندي كاملي نيست اما نكته هايي دارد كه جالب است اينكه دانشگاه تهران، كه وجه قالبش مكتب بيرمنگام و فرانكفورت مي‌باشند و يا اينكه دانشگاه علامه طباطبايي، نگاه‌شان در اين حوزه مانند فرانسه‌ است. اگرچه اين مطلب مربوط به بهمن 84 است و كمي قديمي است ولي خواندنش را به دوستداران مباحث مطالعات انتقادي ارتباطات توصيه مي كنم. لذا بخشي از گفتگويي كه با ايشان انجام شده، در زير مي آورم.

فرهنگ و ارتباطات نه ارتباطات و فرهنگ. اين‌ها دو مقوله است . ما الآن سه حوزه‌ي جغرافيايي در ايران داريم كه در حال كارند.

۱- دانشگاه علامه طباطبايي: نگاه‌شان در اين حوزه مانند فرانسه‌ است. فرانسه كلاً از نگاه چپ و سوسياليسم كه از كليسا در مي‌آيد به ارتباطات نگاه مي‌كند و فرانسه كاتوليسم است و از درونش سوسياليسم درآمد و اين سوسياليسم هميشه چپ است مخصوصاً نسبت به دين.

 روشنفكري يعني فرانسه. آلمان روشنفكر ندارد مگر تابع فرانسه باشد. انگليس و آمريكا روشنفكر ندارند مگر اينكه بخواهند فرانسوي فكر كنند. در رسانه روي روزنامه مستقر مي شوند يعني ارتباطات فرانسه يعني روزنامه‌نگاري.

در حوزه‌هاي ديگر خيلي كم كار مي‌كنند چون ارتباطاتشان روشنفكري است به همين دليل ژورناليسم وجه حاكم بر ارتباطات علامه است كه تحليل محتوا و تحليل گفتمان از آنجاست. پشت قصه‌ي مطبوعات و ژورناليسم در ايران ، روشنفكري است. الآن روزنامه‌ي خيلي حرفه‌اي غير چپ غالباً نداريم.

 به همين دليل وقتي دوم‌خردادي‌ها كه چپ مي‌زنند سر كار مي‌آيند رسانه‌ي ژورنال ‌ها به ميدان مي‌آيد. تلويزيون و صدا و سيما را مي‌كوبند چون مظهر ضد ‌روشنفكري است. در فرانسه هم همين است؛تلويزيون فرهنگ عاميانه است.

۲- دانشگاه تهران:  كه وجه قالبش مكتب بيرمنگام و فرانكفورت مي‌باشند . علتش هم اين است كه همه‌ي تحصيل‌كرده‌هاي آنجا بلا‌استثنا جامعه‌شناس‌اند . از جامعه‌شناسي وارد ارتباطات شده‌اند، به همين دليل چپ مي‌زنند اما چپ روشنفكري آنگلوساكسوني . بيرمنگام و فرانكفورت تغذيه‌ي فكري مي‌شود .

 اين‌ها روي ارتباطات و فرهنگ بحث مي‌كنند يعني تأثير ارتباطات روي فرهنگ . عمدتاً محور آن‌ها تلويزيون و اينترنت است ، به همين دليل به شدت ارتباطي و ارتباط‌زده هستند .

به شدت تابع رسانه‌هاي جديد تلويزيون ، ماهواره و اينترنت (بصري) هستند. ديدگاه نقدي شان يا بيرمنگامي هستند ويا فرانكفورتي‌.

۳- دانشگاه امام صادق(ع): كه قرار است در اينجا بر اساس فرهنگ، ارتباطات را نقد كنيم نه بر اساس ارتباطات، فرهنگ رانقد كنيم.

مطالب مرتبط:

دکتر دادگران از مکاتب و مطالعات انتقادی در دانشگاه آزاد می گوید